Polityka członkostwa i sponsoringu

Pole	Wartość
policy-id	DIA-MEMBERSHIP-SPONSORSHIP-001
type	Akt wykonawczy / polityka wejścia i sponsoringu
version	0.2.0-draft
date	2026-05-27
basis	Konstytucja art. VII, XV, XVI; Wartości podstawowe; Proposal 051; Specyfikacja reputacji proceduralnej

Cel

Ta polityka definiuje, jak uczestnicy wchodzą na wspólne powierzchnie wpływu Orbipleksu bez zamieniania członkostwa w test moralnej czystości. Pytanie nie brzmi "czy ta osoba jest dobra?", lecz "na które wspólne powierzchnie ten podmiot może wpływać, z jakimi limitami, na podstawie jakich dowodów, z czyim ograniczonym poręczeniem i z jaką ścieżką apelacji?".

Orbiplex utrzymuje otwartość lokalnego czytania i lokalnego uruchamiania węzła, ale stawia śluzy wokół wpływu. Śluzy chronią komunikację, pamięć publiczną, wymianę rynkową, governance, routing, custody i powierzchnie zaufania publicznego przed Sybil pressure, spamem, oszustwem, przejęciem frakcyjnym i lekkomyślnym poręczeniem.

Kanoniczne słownictwo

Schematy membership i surface-access używają doc/schemas/_shared/membership-enums.v1.schema.json jako wspólnego źródła słownictwa. Proza normatywna może te pojęcia objaśniać, ale implementacje nie powinny ręcznie kopiować enumów.

Klasy wejścia:

• guest
• contactable-participant
• sponsored-candidate
• probationary-member
• full-participant
• public-trust-role

Powierzchnie wpływu:

• local-read
• contactability
• public-comment
• public-publishing
• unsolicited-dm
• broadcast
• marketplace
• custody
• routing
• moderation
• arbitration
• governance
• public-trust

public-trust-role jest klasą wejścia. public-trust jest powierzchnią, na której wykonywana jest władza roli wysokiego zaufania.

Kanoniczna macierz dostępu

Nie istnieje jeden globalny stan accepted, który odblokowuje wszystkie wspólne możliwości. Polityka wejścia działa przez macierz (entry-class, surface) -> decision, zapisaną jako surface-access-policy.v1.

Klasa wejścia	Powierzchnia	Domyślna decyzja	Dodatkowa bramka
guest	local-read	allow	lokalne oprogramowanie i publiczne czytanie
guest	dowolna wspólna powierzchnia wpływu	deny	brak wspólnego wpływu domyślnie
contactable-participant	contactability	probation+attestation	atestacja kanału kontaktu; limity antyspamowe
contactable-participant	public-comment	review	polityka społeczności może dopuścić komentarze low-rate
sponsored-candidate	public-comment	n-sponsors	domyślnie jeden sponsor zakresowy; limity slow-start
sponsored-candidate	public-publishing	review	zakres sponsora i polityka powierzchni publikacji
probationary-member	public-comment	allow	limity low-rate albo normalne według polityki lokalnej
probationary-member	unsolicited-dm	deny	wymagana relacja albo opt-in
probationary-member	broadcast	deny	domyślnie brak wysokiego fan-out
probationary-member	marketplace	review	niski limit wartości, escrow/procurement contract
full-participant	broadcast	review	reputacja, rate limits i kontrole antykoluzyjne
full-participant	routing	review	capability passport i historia niezawodności
full-participant	custody	review	capability passport, polityka storage, audyt
full-participant	governance	review	reputacja proceduralna i kontrole COI
public-trust-role	public-trust	review	IAL, reputacja proceduralna, COI, audyt, odwoływalność

Macierz jest celowo konserwatywna. Federacje mogą ją zaostrzać lub rozluźniać, ale powinny publikować wynik jako surface-access-policy.v1, zamiast ukrywać go w gałęziach runtime.

Sponsoring

Sponsoring jest zakresową relacją odpowiedzialności, a nie gwarancją moralnej jakości. Sponsor stwierdza:

Znam ten podmiot wystarczająco, aby wprowadzić go na tę powierzchnię Orbipleksu, w tym zakresie i limicie ryzyka, oraz przyjmuję ograniczoną ekspozycję reputacyjną, jeżeli sponsoring okaże się rażąco lekkomyślny albo koluzyjny.

Sponsoring daje kandydaturę, nie władzę. Sponsorowany podmiot nadal potrzebuje wymaganych atestacji, probation, kontroli polityki i limitów runtime dla powierzchni docelowej.

Domyślne templates sponsoringu:

Template	Znaczenie	Domyślne użycie
light-vouch	słabe wprowadzenie, niska ekspozycja	contactability albo bardzo niskoryzykowne wejście lokalne
standard-introduction	zwykły sponsoring zakresowy	podstawowe wejście do społeczności i public comment low-rate
strong-vouch	sponsoring wysokiego zaufania	szersza publikacja albo marketplace probation
mentor-with-liability	aktywna relacja mentorska z większą odpowiedzialnością	intensywne probation albo wrażliwe wejście do społeczności

Artefakt sponsoringu zapisuje template, zakresy, czas wystawienia i wygaśnięcia, okno probation, strukturalne referencje due diligence, odwoływalność, czas ogona po odwołaniu i politykę dowodową. Nie niesie ad-hoc numerycznych pól ekspozycji; te są projekcjami polityki z template'u i dowodów.

Odpowiedzialność sponsora

Pochodna odpowiedzialność sponsora jest domyślnie bezpośrednia. Może dotknąć sponsora, gdy dowody wskazują na zaniedbujący, lekkomyślny albo koluzyjny sponsoring w świeżym oknie sponsoringu.

Odpowiedzialność jest klasyfikowana porządkowo, a nie przez mnożenie lokalnych współczynników:

Klasa	Znaczenie	Typowe triggery
negligible	brak istotnej odpowiedzialności pochodnej	szkoda była nieprzewidywalna albo poza zakresem sponsoringu
mitigated	obniżona odpowiedzialność po konstruktywnej reakcji	sponsor szybko odwołał, zgłosił flagi albo ograniczył szkodę
moderate	zwykła ograniczona odpowiedzialność	sponsor pominął słabe sygnały albo sponsorował zbyt szeroko
serious	silna odpowiedzialność	sponsor ignorował powtarzalne czerwone flagi, sponsorował masowo albo poza kompetencją
collusive	sponsor był częścią wzorca nadużycia	sweep antykoluzyjny wykrył sponsor-ring albo skoordynowane przejęcie

Każda klasyfikacja musi wskazywać triggery i referencje dowodowe. Dzięki temu decyzję można podważyć bez udawania, że pięć lokalnych współczynników liczbowych jest przenośną prawdą.

Odpowiedzialność nie propaguje dalej niż jeden poziom, chyba że proces antykoluzyjny wykaże zorganizowany sponsor-ring.

Hamulce przeciw klanowości

Sponsoring nie może stać się prywatną arystokracją. Federacje i społeczności powinny wymagać:

• sponsorowania tylko w zakresie własnej reputacji i uprawnień sponsora,
• niezależnych sponsorów dla powierzchni wyższego ryzyka,
• wymogów odległości grafowej albo zróżnicowania klastrów,
• limitów aktywnych sponsoringów w okresie,
• automatycznego przeglądu przy nietypowej prędkości sponsorowania,
• domyślnej odpowiedzialności jednego poziomu,
• wykrywania sponsor-ring,
• oraz prawa apelacji sponsora i sponsorowanego.

Bazowy detektor MVP dla nadużyć sponsoringu to abnormal sponsorship velocity: zbyt wiele aktywnych sponsoringów od jednego sponsora w oknie polityki, z progami strojonymi lokalnie.

Slow-start newcomerów

Nowi uczestnicy powinni zaczynać z wąskimi limitami capability. Kanoniczne domyślne postawy są wyrażone przez:

• default.surface-access-policy.json
• newcomer.participant-entry-profile.json
• newcomer.participant-effective-limits.json

Te przykłady są sprawdzane schemami i powinny być traktowane jako kanoniczny fixture profilu newcomera. Dokumenty powinny linkować do nich zamiast powielać bloki YAML.

To są domyślne limity, nie trwałe wykluczenie. Konstruktywne, niezależnie udokumentowane działanie powinno czynić awans tańszym niż destrukcję.

Sankcje i ścieżka powrotu

Sankcje są wyrażane jako (surface x intensity), a nie jedna mieszana drabina nieporównywalnych akcji.

Grupa powierzchni	soft	hold	hard	block
communication	rate-limit	DM restriction	routing cut-off	federation block
marketplace	rate-limit	marketplace hold	escrow-only	marketplace block
reputation	downweight	quarantine	freeze	revoke projection
role	warning	review	suspension	revocation
relationship	warn	sponsor review	sponsor revoke	sponsor-ring action
routing	deprioritize	require fresh proof	cut-off	federation block
custody	require review	hold writes	suspend custody	revoke custody eligibility
governance	reduce weight	recusal	suspend voting/panel eligibility	governance block

Kanoniczny porządek intensywności to soft < hold < hard < block. Sankcje muszą zachowywać ślad audytowy, ścieżkę apelacji i ścieżkę naprawy, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa. Powinny ograniczać powierzchnie wpływu, a nie wymazywać człowieczeństwo.

Bazowe detektory antykoluzyjne

Pierwsza implementacja nie powinna próbować wykryć wszystkich form koluzji naraz. Bazowe detektory MVP to:

• sponsoring: abnormal sponsorship velocity,
• public adjudication: co-flagging coherence, np. podobieństwo Jaccarda zbiorów flagujących między obiektami,
• marketplace: closed-loop receipt detection, np. cykle settlement A -> B -> C -> A.

Dalsze detektory powinny być dokładane jawnie, gdy istnieją dane operacyjne pokazujące, że baseline nie wystarcza.

Powiązane kontrakty

Tę politykę wspierają:

• membership-invitation.v1
• membership-sponsorship.v1
• membership-acceptance.v1
• participant-entry-profile.v1
• participant-effective-limits.v1
• surface-access-policy.v1
• participant-capability-limits.v1
• reputation-signal.v1